گزنفون ( مترجم : رضا مشايخى )
34
كورشنامه ( فارسى )
بيان كردى كه ادارهء امور رزمى موقوف به اصولى است و بدون توجه به سلامتى افراد و بدون توسل به نيرنگهاى جنگى و بدون اطمينان به اطاعت سربازان چه باقى خواهد ماند ، زيرا فن لشكركشى جزئى است از فن ادارهء امور جنگى . چون از تو درخواست كردم اين اصول را به من بياموزى ، مرا مأمور ساختى نزد سرداران بزرگ و كارآزموده بروم و تعليم بيابم و دربارهء هريك از اين نكتهها از آنها پرسش نمايم . از آن پس همّ خويش را مصروف به اين كردم كه در نزد كسانى كه در تدابير و فنون جنگى شهرت دارند ، اين نكتهها را بياموزم . در باب تأمين غذاى افراد و چگونگى آن از سياكزار تعليم گرفتم . در تأمين صحت و سلامتى سربازان اين نكته را دريافتم كه در شهرها براى حفظ سلامتى به پزشكان حاذق توسل مىجويند و سرداران نيز بايد با خود پزشكانى همراه داشته باشند تا مراقب حال و وضع افراد باشند . به اين جهت به محض اينكه در سپاه خود مستقر شدم از كسانى كه در فن طبابت كارآزموده بودند استمداد نمودم و در سپاه خود حاضر دارم . » پس از آن پدر كورش چنين گفت : « فرزند من ، وجود اين اشخاص در اردوى تو مانند رفوگرانى هستند كه به وصله كردن و مرمت پارهها مىپردازند . پزشكان براى معالجهء بيماراناند . اما تو تكليف شريفترى بر عهده دارى و آن اين است كه بايد تدابيرى اتخاذ كنى كه سپاهيان تو مريض نشوند . وظيفهء تو بايد اين باشد كه از بيمار شدن سپاهيان پيشگيرى كنى . » كورش سؤال كرد : « براى تأمين چنين امر خطيرى چه بايد كرد ؟ » كمبوجيه جواب داد : « هرگاه مصمم شدى در محلى توقف كنى ، كارى كن كه سلامت سپاهيانت را تأمين كنى و چون قدرى به خود در جستوجوى چنين نقطه زحمت دهى حتما بعدها راضى و خشنود خواهى شد . در انتخاب محل ، رنگ و قيافهء ساكنين آن به تو گواهى مىدهد ؛ اما انتخاب محل مناسب كافى نيست بلكه بايد همان روشى را كه براى تأمين سلامتى خود بهكار مىبندى به كار بندى . » كورش جواب داد : « دستورى كه من دربارهء خود بهكار مىبندم اين است كه غذا را در معدهء خود انباشته نكنم ، چه بسيار ناراحتكننده است . سپس به وسيلهء تمرينات و حركت بسيار آن را هضم مىكنم . اين وسيله را در حفظ سلامتى و دارا بودن نيروى جسمانى بسيار مفيد و مناسب يافتهام . » پدر جواب داد : « بلى ، ولى بايد به فكر ديگران باشى . » - آيا سربازان فرصت كافى براى تمرينهاى بدنى دارند ؟ پدر جواب داد : « اين امر نه تنها مفيد است بلكه ضرورى و واجب است . يك سپاه براى اين كه تكاليف خود را خوب انجام دهد ، بايد هيچگاه از ايذاى دشمن و نيكى در حق خود فروگذار نكند و از آن غافل نماند . تو پى بردهاى كه غذا دادن به يك فرد بىكاره چهقدر نامطبوع است . از آن دشوارتر رساندن غذا به خانهاى است كه افراد آن همه مهمل و بىكارهاند و از همه چيز